هج فاند (Hedge Fund) چیست؟

مفهوم هج فاند در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین مفاهیم در دنیای مالی تبدیل شده است. امروزه بخش قابل توجهی از نقدینگی بازارهای سهام، اوراق، کالا و به‌ویژه ارز، توسط انواع مختلف هج فاند مدیریت می‌شود. در این مقاله، به‌صورت جامع و با نگاهی آموزشی، تعریف، ساختار، استراتژی‌ها، ریسک‌ها، وضعیت هج فاند در ایران و نحوه استفاده عملی از دانش هج فاند در معاملات سهام جهانی و فارکس بررسی می‌شود. این متن به‌گونه‌ای تنظیم شده است که هم برای افراد مبتدی و هم برای معامله‌گران حرفه‌ای قابل استفاده باشد.

هج فاند چیست و چه می‌کند؟

به‌طور رسمی، هج فاند نوعی نهاد سرمایه‌گذاری خصوصی است که با استفاده از استراتژی‌های پیشرفته، تلاش می‌کند بازدهی بالاتر از میانگین بازار به‌دست آورد. هج فاند معمولا برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای، ثروتمندان و نهادهای مالی بزرگ طراحی می‌شود و دسترسی عموم سرمایه‌گذاران خرد به آن محدود است. ویژگی اصلی هج فاند، انعطاف بسیار بالا در انتخاب ابزارها و استراتژی‌های معاملاتی است.

در یک صندوق سرمایه‌گذاری عادی، مدیر صندوق عمدتا مجاز به خرید و نگهداری سهام، اوراق یا واحدهای صندوق‌های شاخصی است و کم‌تر از فروش استقراضی، ابزار مشتقه پیچیده یا اهرم سنگین استفاده می‌کند. اما در هج فاند، مدیر می‌تواند از ترکیب خرید و فروش استقراضی، قراردادهای آتی، اختیار معامله، معاملات ارزی، کالا و حتی دارایی‌های جایگزین مانند املاک یا کریپتو استفاده کند. در نتیجه، هج فاند قادر است در شرایط مختلف بازار – صعودی، نزولی یا خنثی – به‌دنبال فرصت سودآوری باشد.

نقش هج فاند در بازار سهام جهانی از دو جهت مهم است. نخست، این صندوق‌ها با اندازه بزرگ پرتفوی خود، بر نقدشوندگی و عمق بازار تأثیر می‌گذارند و در بسیاری از نمادهای مهم، یکی از بازیگران اصلی محسوب می‌شوند. دوم، استراتژی‌های هج فاند غالبا مبتنی بر تحلیل دقیق داده‌ها، مدل‌های آماری و درک عمیق اقتصاد کلان است؛ به همین دلیل مطالعه عملکرد و رویکرد آن‌ها برای معامله‌گر خرد نیز آموزنده است.

برای درک بهتر رفتار قیمت در شاخص‌های بزرگ جهانی، مانند نتایج حاصل از تحلیل شاخص S&P 500 یا تحلیل شاخص نزدک، شناخت این نکته ضروری است که بخش زیادی از معاملات توسط هج فاند ها انجام می‌شود. این صندوق‌ها با سرعت بالا به اخبار، داده‌های اقتصادی و تغییرات نقدینگی واکنش نشان می‌دهند و همین موضوع نوسانات کوتاه‌مدت و میان‌مدت را تشدید می‌کند.

معنی هج فاند (Hedge Fund Meaning) و صندوق پوشش ریسک

عبارت هج فاند از دو کلمه Hedge و Fund تشکیل شده است. واژه Hedge در زبان مالی به معنای پوشش ریسک است؛ یعنی ایجاد یک موقعیت جبرانی برای کاهش ریسک ناشی از نوسان قیمت دارایی اصلی. Fund نیز به مفهوم صندوق سرمایه‌گذاری به‌کار می‌رود. بنابراین هج فاند به‌صورت تحت‌اللفظی به «صندوق پوشش ریسک» ترجمه شده است، هرچند در عمل بسیاری از هج فاند ها علاوه بر پوشش ریسک، به‌دنبال کسب حداکثر بازدهی نیز هستند.

هج فاند meaning در متون تخصصی مالی، معمولا به نهادی اشاره دارد که با سرمایه محدود تعداد مشخصی سرمایه‌گذار حرفه‌ای تشکیل شده، انعطاف بالایی در انتخاب دارایی‌ها دارد و به‌واسطه استفاده از استراتژی‌های پیچیده، هم امکان پوشش ریسک و هم امکان کسب سود مضاعف را فراهم می‌کند. به همین دلیل، در زبان فارسی هم از معادل «هج فاند» و هم از اصطلاح «صندوق پوشش ریسک» استفاده می‌شود.

تفاوت اصلی هج فاند با صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک (Mutual Fund) و ETF در سطح مقررات، نوع سرمایه‌گذاران هدف و دامنه مجاز استراتژی‌هاست. صندوق‌های مشترک و ETF ها معمولا برای عموم مردم طراحی شده‌اند، باید الزامات سخت‌گیرانه افشا و شفافیت را رعایت کنند و محدودیت‌هایی در استفاده از ابزارهای مشتقه، فروش استقراضی و اهرم دارند. در مقابل، هج فاند hedge fund برای سرمایه‌گذاران «واجد شرایط» تعریف می‌شود؛ اشخاصی که از نظر ثروت، درآمد و تجربه، استانداردهای معینی را برآورده می‌کنند و آگاهانه ریسک‌های بالاتر را می‌پذیرند.

از منظر مقرراتی، بسیاری از کشورها تأکید دارند که فقط سرمایه‌گذار حرفه‌ای حق ورود مستقیم به هج فاند را دارد؛ زیرا ریسک‌های آن فراتر از سطحی است که برای عموم مناسب تلقی می‌شود. این موضوع به‌ویژه در هج فاند فارکس و هج فاند هایی که از اهرم‌های سنگین، معاملات با فرکانس بالا یا استراتژی‌های بسیار پیچیده استفاده می‌کنند، بیشتر صدق می‌کند.

ساختار و مدل درآمدی هج فاند hedge fund

ساختار حقوقی هج فاند معمولا بر پایه اشکالی مانند شرکت با مسئولیت محدود (LLC) یا شراکت محدود (Limited Partnership) بنا می‌شود. در این ساختار، سرمایه‌گذاران نقش شرکای محدود را دارند و مدیر هج فاند به‌عنوان شریک عمومی یا مدیر سرمایه‌گذاری، مسئول تصمیم‌گیری‌های اجرایی و معاملاتی است. این ساختار موجب می‌شود هج فاند در عین برخورداری از انعطاف عملیاتی، به چارچوب‌های مشخص قراردادهای خصوصی میان طرفین متکی باشد.

در کنار مدیر هج فاند، نهاد متولی (Custodian) وظیفه نگهداری دارایی‌ها و تسویه معاملات را برعهده دارد و کارگزاران مختلف، زیرساخت معاملات در بازارهای سهام، اوراق، کالا و بازار فارکس را فراهم می‌کنند. در برخی ساختارها، مشاور سرمایه‌گذاری مستقل نیز حضور دارد که به طراحی استراتژی‌های هج فاند کمک می‌کند.

یکی از مشخصه‌های کلیدی هج فاند، مدل کارمزدی خاص آن است. به‌طور معمول دو نوع کارمزد در هج فاند دریافت می‌شود: کارمزد مدیریت (Management Fee) که به‌صورت درصد ثابتی از دارایی تحت مدیریت در سال محاسبه می‌شود، و کارمزد عملکرد (Performance Fee) که درصدی از سود خالص کسب‌شده برای سرمایه‌گذاران است. ترکیب مشهور «دو و بیست» (۲ درصد مدیریت و ۲۰ درصد عملکرد) سال‌ها به‌عنوان استاندارد نانوشته صنعت هج فاند شناخته شده است، هرچند رقابت و فشار بازار در سال‌های اخیر این نسبت را برای برخی صندوق‌ها کاهش داده است.

برای عادلانه‌تر شدن این ساختار، مفاهیمی مانند High Water Mark و Hurdle Rate به‌کار گرفته می‌شود. High Water Mark تضمین می‌کند که مدیر هج فاند فقط زمانی کارمزد عملکرد دریافت کند که ارزش پرتفوی از بالاترین سطح تاریخی قبلی فراتر رود؛ در غیر این صورت، ابتدا باید زیان‌های گذشته جبران شود. Hurdle Rate نیز حداقل نرخ بازده مرجع است که معمولا بر مبنای بازده بدون ریسک یا بازده شاخص‌های معیار مانند نتایج حاصل از تحلیل شاخص Euronext یا سایر شاخص‌ها تعیین می‌شود.

از منظر شفافیت، هج فاند نسبت به صندوق‌های عمومی، الزامات افشای کمتری دارد. اطلاعات دقیق پرتفوی اغلب فقط در اختیار سرمایه‌گذاران صندوق است و آن هم با تأخیر و در قالب گزارش‌های دوره‌ای. در عین حال، در بسیاری از حوزه‌های قضایی، هج فاند ملزم است برخی اطلاعات کلیدی را به نهادهای ناظر ارائه کند؛ اطلاعاتی که در قالب گزارش‌هایی مانند فرم 13F (در آمریکا) تا حدی امکان رصد فعالیت بزرگ‌ترین هج فاند ها را برای تحلیل‌گران بازار فراهم می‌سازد.

استراتژی‌های معاملاتی در هج فاند

استراتژی‌های مورد استفاده در هج فاند بسیار متنوع است و از معاملات سهام و اوراق تا ارز، کالا، مشتقات و دارایی‌های جایگزین را دربرمی‌گیرد. با این حال، می‌توان رویکردهای اصلی هج فاند را در چند دسته کلی طبقه‌بندی کرد: استراتژی‌های جهت‌دار (Directional)، استراتژی‌های خنثی نسبت به بازار (Market Neutral)، استراتژی‌های مبتنی بر ارزش نسبی (Relative Value) و استراتژی‌های گلوبال ماکرو.

یکی از شناخته‌شده‌ترین رویکردها، استراتژی Long/Short Equity است که در بسیاری از هج فاند ها به‌کار می‌رود. در این استراتژی، مدیر هج فاند سهامی را که از نظر بنیادی و تکنیکال کمتر از ارزش ذاتی قیمت‌گذاری شده‌اند، خریداری می‌کند و هم‌زمان سهامی را که بیش‌ازحد گران ارزیابی می‌شوند، در موقعیت فروش استقراضی قرار می‌دهد. سود اصلی هج فاند از تفاوت عملکرد این دو گروه حاصل می‌شود. در این چارچوب، استفاده از ابزارهایی مانند الگوهای کلاسیک، روندها در تحلیل تکنیکال، استراتژی حمایت و مقاومت و ترکیب تکنیکال و فاندامنتال برای انتخاب سهام بسیار رایج است.

گروه دیگری از هج فاند ها از استراتژی‌های Relative Value و آربیتراژ بهره می‌برند. در این سبک، تمرکز بر یافتن ناهماهنگی‌های قیمتی میان دارایی‌های مشابه است؛ برای مثال، اختلاف قیمت میان قرارداد آتی یک شاخص و ETF متناظر آن، یا تفاوت ارزش اوراق بدهی یک شرکت نسبت به ریسک اعتباری واقعی آن. هج فاند هایی که از مدل‌های آماری و سیستماتیک بهره می‌گیرند، اغلب در این دسته جای می‌گیرند.

استراتژی گلوبال ماکرو (Global Macro) نیز از مهم‌ترین سبک‌های مورد استفاده در هج فاند است. در این رویکرد، مدیر هج فاند بر اساس تحلیل داده‌های اقتصاد کلان، مانند رشد GDP، تغییرات نرخ بهره فدرال رزرو، تورم، سیاست‌های پولی و مالی، و تحولات ژئوپلیتیک، روی ارزها، شاخص‌ها و کالاها موضع‌گیری می‌کند. بسیاری از تصمیمات مهم در هج فاند فارکس نیز ذیل استراتژی‌های ماکرو قرار می‌گیرد.

در سال‌های اخیر، هج فاند های کوانت و الگوریتمیک رشد قابل توجهی داشته‌اند. این نوع هج فاند با استفاده از مدل‌های ریاضی، داده‌کاوی، یادگیری ماشین و اجرای خودکار معاملات، به‌دنبال بهره‌برداری از الگوهای آماری در داده‌های قیمتی و حجمی هستند. استفاده از ابزارهایی مانند بک تست سیستماتیک، ارزیابی دقیق ریسک و کار با حجم عظیم داده، از ویژگی‌های این نوع هج فاند است.

هج فاند فارکس | هج در فارکس چیست؟

یکی از حوزه‌هایی که حضور هج فاند در آن بسیار پررنگ است، بازار ارز بین‌المللی یا همان فارکس است. هج فاند فارکس به صندوقی اطلاق می‌شود که بخش عمده استراتژی خود را بر پایه معاملات جفت‌ارزها، نرخ‌های بهره، اختلاف بازدهی اوراق و تحولات اقتصاد کلان بنا می‌گذارد. نقدشوندگی بسیار بالا، امکان معامله ۲۴ ساعته و وجود ابزارهای متعدد مشتقه، این بازار را به بستری ایده‌آل برای اجرای استراتژی‌های هج فاند تبدیل کرده است.

برای پاسخ به پرسش «هج در فارکس چیست؟» باید به مفهوم اصلی Hedge بازگردیم. هج در فارکس به معنای باز کردن یک یا چند موقعیت جبرانی است که ریسک نوسان قیمت موقعیت اصلی را کاهش دهد. برای مثال، اگر یک شرکت بین‌المللی قرار است در آینده مبلغ قابل توجهی یورو دریافت کند، ممکن است برای حفاظت در برابر کاهش ارزش یورو، از طریق قراردادهای آتی یا آپشن ارز، موقعیت هج ایجاد کند. هج فاند فارکس نیز در مقیاس بزرگ بدون آن‌که ماهیت تجاری (کالایی) داشته باشد، از همین منطق برای مدیریت ریسک سبد ارزی خود استفاده می‌کند.

هج فاند ها در بازار فارکس اغلب از اهرم استفاده می‌کنند؛ مشابه آنچه معامله‌گران خرد از طریق بروکرها و حساب‌های دارای اهرم یا لوریج تجربه می‌کنند، اما در مقیاس بسیار بزرگ‌تر و همراه با سیستم‌های پیشرفته مدیریت ریسک. تصمیمات هج فاند فارکس معمولا بر مبنای ترکیبی از تحلیل بنیادی، داده‌های اقتصاد کلان، مدل‌های آماری و گاه تحلیل تکنیکال و پرایس اکشن اتخاذ می‌شود.

درک رفتار هج فاند فارکس برای معامله‌گران خرد این بازار اهمیت دارد. آشنایی با مفاهیم پایه مانند جفت‌ارزهای اصلی و فرعی، که به‌طور مفصل در مطلب جفت‌ارزها و کراس ها توضیح داده شده است، به معامله‌گر کمک می‌کند تا بفهمد هج فاند چگونه از همبستگی‌ها و واگرایی‌ها میان ارزها برای ساختن سبدهای پوشش ریسک استفاده می‌کند. علاوه بر این، استفاده از ابزارهای تحلیل تکنیکال مانند اندیکاتور ATR، اندیکاتور MACD و اندیکاتور RSI برای رصد نوسان‌پذیری و مومنتوم، در هماهنگی با رویکرد حرفه‌ای هج فاند در مدیریت ریسک است.

بزرگترین هج فاند های دنیا و ویژگی‌های آن‌ها

مطالعه بزرگترین هج فاند های دنیا دید خوبی از نقش این نهادها در ساختار بازار جهانی ارائه می‌دهد. برخی از این هج فاند ها ده‌ها میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت دارند و تصمیمات آن‌ها می‌تواند به‌طور مستقیم بر قیمت سهام شرکت‌های بزرگ، شاخص‌ها و حتی نرخ ارز کشورها تأثیر بگذارد. هنگامی‌که تحلیل‌گر به بررسی‌هایی مانند تحلیل سهام آمازون (AMZN) یا سایر نمادهای بزرگ می‌پردازد، آگاهی از حضور هج فاند ها در ترکیب سهام‌داران می‌تواند درک عمیق‌تری از پویایی قیمت فراهم کند.

Bridgewater Associates که توسط ری دالیو تأسیس شده، غالبا به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین هج فاند های جهان شناخته می‌شود. این هج فاند عمدتا از رویکرد گلوبال ماکرو و استراتژی All Weather استفاده می‌کند و تلاش دارد سبدی متعادل برای مواجهه با سناریوهای مختلف اقتصادی ایجاد کند. Renaissance Technologies نمونه‌ای شاخص از هج فاند کوانت است که استراتژی‌های آن بر پایه مدل‌های ریاضی بسیار پیچیده و داده‌کاوی عمیق است. Citadel، Two Sigma و AQR نیز از دیگر نام‌های مهم در فهرست بزرگترین هج فاند های دنیا هستند.

بررسی عملکرد این هج فاند ها در دوره‌های بحران مانند بحران مالی ۲۰۰۸، سقوط بازارها در ابتدای همه‌گیری کووید-۱۹ و دوره‌های ریزش شدید شاخص‌هایی نظیر نزدک و شاخص‌های اروپایی که در تحلیل‌هایی مانند تحلیل شاخص Euronext دیده می‌شود، نشان می‌دهد که بسیاری از هج فاند ها به‌واسطه تنوع‌بخشی و انعطاف در استراتژی، توانسته‌اند ریسک را کنترل یا حتی از نوسانات شدید سود کسب کنند. این تجربه‌ها برای معامله‌گران خرد، از منظر مدیریت ریسک و عدم وابستگی مطلق به جهت بازار، آموزنده است.

هج فاند در ایران و معادل‌های صندوق پوشش ریسک

در حال حاضر، هج فاند در ایران به‌عنوان یک نهاد مالی رسمی با همین عنوان در مقررات تعریف نشده است. با این حال، ایده صندوق پوشش ریسک در قالب‌هایی مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری اختصاصی، صندوق‌های جسورانه و صندوق‌های بازارگردانی تا حدودی وجود دارد. این نهادها از نظر سطح ریسک‌پذیری و امکان استفاده از ابزارهای متنوع، به هج فاند نزدیک‌ترند؛ اما همچنان محدودیت‌های مقرراتی و عملی قابل توجهی نسبت به هج فاند های بین‌المللی دارند.

بازار سرمایه ایران طی سال‌های اخیر شاهد توسعه تدریجی ابزارهایی مانند قراردادهای آتی، اختیار معامله و صندوق‌های مبتنی بر شاخص بوده است. در صورت گسترش این ابزارها و تقویت زیرساخت‌های نظارتی و فنی، امکان ایجاد ساختارهایی شبیه هج فاند در ایران بیشتر خواهد شد. به‌عنوان نمونه، صندوقی که بتواند در سهام، اوراق بدهی، کالا و ارز (در صورت آزادسازی زیرساخت‌های قانونی) سرمایه‌گذاری کرده و از استراتژی‌های پوشش ریسک، آربیتراژ و معاملات جهت‌دار استفاده کند، به مفهوم کلاسیک صندوق پوشش ریسک نزدیک خواهد شد.

برای معامله‌گران ایرانی فعال در بازارهای جهانی، آشنایی با هج فاند نه‌تنها از منظر داخلی، بلکه به‌ویژه به دلیل حضور در بازارهای بین‌المللی اهمیت دارد. فردی که در بازار سهام آمریکا بر روی نمادهای بزرگ فعالیت می‌کند، یا در بازار فارکس به معامله جفت‌ارزها می‌پردازد، عملا در بازاری حضور دارد که بخش مهمی از بازیگران اصلی آن هج فاند ها هستند. بنابراین، درک منطق تصمیم‌گیری و مدیریت ریسک هج فاند می‌تواند به طراحی استراتژی‌های شخصی بهتر، حتی با استفاده از ابزارهای محدودتر، کمک کند.

ریسک‌ها و مزایای سرمایه‌گذاری در هج فاند

سرمایه‌گذاری در هج فاند، مانند هر نوع سرمایه‌گذاری دیگر، ترکیبی از مزایا و ریسک‌ها را به‌همراه دارد. از منظر مزایا، هج فاند به سرمایه‌گذار امکان می‌دهد به استراتژی‌ها و بازارهایی دسترسی داشته باشد که اجرای مستقیم آن‌ها برای فرد عادی دشوار یا غیرممکن است. همچنین بسیاری از هج فاند ها به‌جای هدف‌گذاری صرف برای بازدهی نسبی، به‌دنبال دستیابی به بازدهی مطلق هستند؛ یعنی تلاش می‌کنند در هر شرایط بازار، فرصت سودآوری بیابند.

از سوی دیگر، ریسک‌های هج فاند نیز قابل توجه است. استفاده از اهرم، ابزارهای مشتقه و استراتژی‌های پیچیده می‌تواند نوسانات شدید در ارزش پرتفوی ایجاد کند. در صورت ضعف در مدیریت ریسک، حتی یک هج فاند حرفه‌ای ممکن است دچار زیان‌های سنگین شود. علاوه بر این، ساختار کارمزدی هج فاند (به‌ویژه کارمزد عملکرد) باعث می‌شود که بخش قابل توجهی از بازدهی بالقوه، پیش از رسیدن به سرمایه‌گذار، به مدیر صندوق اختصاص یابد.

شفافیت کمتر هج فاند نسبت به صندوق‌های عمومی، چالش دیگری است که باید مدنظر قرار گیرد. سرمایه‌گذار علاقه‌مند به ورود به هج فاند، باید توانایی تحلیل عملکرد تاریخی، درک استراتژی، و ارزیابی ثبات رفتاری مدیر را داشته باشد. در این مسیر، آشنایی با مفاهیمی مانند روان‌شناسی معاملات، ثبت دقیق عملکرد در قالب ژورنال معاملاتی و پایبندی به اصول مدیریت سرمایه، حتی برای معامله‌گران خرد نیز اهمیت دارد؛ همان اصولی که در سطح کلان در هج فاند ها اجرا می‌شود.

استفاده از دانش هج فاند در معاملات سهام و فارکس

حتی اگر دسترسی مستقیم به سرمایه‌گذاری در هج فاند برای بسیاری از افراد ممکن نباشد، آشنایی با اصول و روش‌های هج فاند می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت معاملات شخصی در سهام و فارکس داشته باشد. نخستین گام، پذیرش این واقعیت است که بازارهای بزرگ تا حد زیادی تحت تأثیر رفتار هج فاند ها و سایر نهادهای حرفه‌ای قرار دارند؛ بنابراین، تحلیل صرفا بر مبنای احساس یا سیگنال‌های کوتاه‌مدت، بدون در نظر گرفتن ساختار کلان بازار، می‌تواند خطرناک باشد.

معامله‌گر می‌تواند از روش‌های رصد غیرمستقیم فعالیت هج فاند ها بهره ببرد؛ برای مثال، در بازار سهام آمریکا، بررسی دوره‌ای گزارش‌های نهادهای نظارتی، مطالعه تغییرات مالکیت نهادی در نمادهای مورد علاقه و استفاده از داده‌های حجم و جریان سفارش، تصویر بهتری از حضور پول‌های بزرگ ارائه می‌دهد. ترکیب این اطلاعات با تحلیل تکنیکال، مانند استفاده از الگوهای قیمتی، سطوح کلیدی و ابزارهایی که در آموزش‌هایی نظیر رسم خطوط روند و دیگر منابع بیان شده است، می‌تواند استراتژی فرد را به رویکردهای حرفه‌ای هج فاند نزدیک‌تر سازد.

گام مهم دیگر، تدوین یک برنامه مشخص معاملاتی و پایبندی به آن است؛ همان‌گونه که هر هج فاند معتبر، چارچوب سرمایه‌گذاری مکتوب و روش‌مند دارد. استفاده از ساختارهایی مانند برنامه معاملاتی,Trading Plan و ثبت سیستماتیک نتایج در ژورنال معاملاتی، دقیقا همان کاری است که در سطح نهادی در هج فاند انجام می‌شود و برای معامله‌گر خرد نیز حیاتی است.

در نهایت، مهم‌ترین درسی که از هج فاند می‌توان آموخت، اهمیت مدیریت ریسک، تنوع‌بخشی، و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و تحلیل است. هج فاند موفق، هیچ‌گاه تمام سرمایه خود را بر پایه یک ایده واحد به خطر نمی‌اندازد و با شناسایی سناریوهای مختلف بازار، سعی می‌کند ساختار پرتفوی را به‌گونه‌ای تنظیم کند که در برابر شوک‌ها مقاوم باشد. انتقال این طرز فکر به معاملات شخصی در سهام جهانی و فارکس، می‌تواند گامی اساسی در حرفه‌ای‌تر شدن سبک معامله‌گری هر فرد باشد.